Süt ve Sağlığınız Hakkında Bildiğiniz Bilmediğiniz Her Şey!

Süt ve Sağlığınız..

Süt ve Sağlığınız Hakkında Bildiğiniz Bilmediğiniz Her Şey!
Süt ve Sağlığınız Hakkında Bildiğiniz Bilmediğiniz Her Şey!

İnek sütü uzun zamandan beri sağlıkla ilişkilendirilmiş, bu onu Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'da en çok tüketilen içeceklerden biri haline getirmiştir.

Süt, memeliler sınıfına dahil canlıların meme bezlerinden üretilir. Bu beyaz sıvı insanlar da dahil, tüm memelilerde yavrular katı besinler yiyebilecek hale gelinceye kadar onları beslemek amacıyla üretilir.

Süt son derece değerli bir besindir ve sağlıkla ilgili bir dizi fayda sağlar, örneğin sütün içeriğinde bulunan kalsiyumun osteoporozu önlediği bilinen bir gerçektir. Sütü tam olarak sindirmek için laktaz gerekir. Faydaları çok olsa da bazı insanlar sütten kesildikten sonra sütte bulunan laktozu (süt şekeri) sindiremez, çünkü yeterince laktaz enzimi üretemezler.

İnsanlar arasında süt alerjisiyle ve laktoz intoleransıyla ilgili endişeler mevcuttur. Bu endişelerin artması soya sütü, badem sütü ve benzeri bitkisel bazlı sütleri alternatif haline getirmiştir.  Bu makale, popüler besinlerin sağlığa ilişkin yararları ile ilgili olup, ağırlıklı olarak inek sütünü ele alacaktır.

Sütün Sağlık Yararları

Süt uzun zamandır sağlıklı bir içecek olarak görülmüştür çünkü çeşitli besinler bakımından zengindir. ABD Tarım Bakanlığı (USDA)’nın 2015'ten 2020'ye kadar geçerli olan yönergeleri, Amerikalıların ”süt, yoğurt, peynir ve/veya güçlendirilmiş soya içecekleri de dahil olmak üzere yağsız veya az yağlı süt ürünleri” tüketmeleri gerektiğini belirtmektedir. Bununla birlikte, her gün kalorinin yüzde 10'undan daha azının doymuş yağlardan alınması, doymuş yağ içeriği yüksek gıdalar olan tereyağı ve tam yağlı süt tüketilmesi tavsiye edilmektedirler.

Süt ve kemik Sağlığı

Süt, sağlıklı kemikler ve dişler için gerekli olan zengin bir kalsiyum kaynağıdır. Piyasada satılan inek sütleri kemikler için daha yararlı hale getirilmek için D vitamini ilave edilerek zenginleştirilir. Kalsiyum ve D vitamini osteoporozun önlenmesine yardımcı olur.

Kemik sağlığının iyileşmesi ve osteoporoz riskinin azaltılması için ayrıca düzenli egzersiz ve kuvvet antrenmanları yapılmalı, sigaradan kaçınılmalı, sodyum içeriği az, potasyum içeriği yüksek olan sağlıklı besinler tercih edilmelidir. Vücutta bulunan D vitamininin büyük kısmı cildin güneş ışığı görmesiyle sentezlenir, bu yüzden açık havada zaman geçirilmesi önem kazanır. Bazı araştırmalar çocukların süt tüketmesinin kemik yapısını sağlamlaştırmadığı sonucuna ulaşmıştır.

Ergen kızların  fiziksel aktiviteleriyle birlikte beslenmelerini izleyen ve 7 yıl süren çalışmalarda kalsiyumun ve süt içmenin  ya da süt ürünleri tüketmenin stres kırıklarını önlemediği gösterilmiştir. Bu sonuca rağmen yine de sütün ve süt ürünlerinin çocukların kemik gelişimini olumlu etkilediği kabul edilir.

Süt ve kalp sağlığı

İnek sütü vazodilasyonu artırabilen ve kan basıncını azaltabilen bir potasyum kaynağıdır. Potasyum alımının arttırılması ve sodyumun azaltılması, Tennessee'deki St. Thomas Hastanesi Hipertansiyon Enstitüsü direktörü Dr. Mark Houston liderliğindeki bir araştırmaya göre kardiyovasküler hastalık riskini azaltabilir.

Çalışma, günlük 4069 miligram potasyum tüketen kişilerde iskemik kalp hastalığı nedeniyle gerçekleşebilecek ölüm riskinin yaklaşık 1000 miligram potasyum alanlarla kıyaslandığında % 49 daha düşük olduğunu göstermiştir.

ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi'ne, kısaca NHANES’e göre, Amerikalı yetişkinlerin yüzde 2'den daha az bir kısmı günlük öneri olan 4700 miligramlık potasyum alımını yerine getirmektedir. Zengin potasyum içerikli besinler arasında portakal, inek sütü, domates, ıspanak, lima fasulyesi, kuru erik, yoğurt ve muz bulunur.

Potasyum alımının aşırı olması kalple ilgili sorunlar gibi bazı riskler oluşturabilir, işte bu sebeple bazı besinleri artırılmadan ya da takviye kullanılmadan önce bir doktorun fikri alınmalıdır. İnek sütünde ayrıca, yüksek kalp hastalığı riski ile bağlantılı olan yüksek miktarda doymuş yağ ve kolesterol de bulunur.

Süt ve kanser

D vitamini hücre büyümesinin düzenlenmesinde ve kanserden korunmada rol oynar. Araştırmalar, en az miktarda güneş ışığı alan coğrafi bölgelerde kolorektal kanserden ölme riskinin daha yüksek olduğunu göstermektedir. Süt de benzer bir koruma sağlayabilen D vitamini içerir.

Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI), araştırma sonuçlarının genel olarak daha yüksek kalsiyum alımı ve kolorektal kanser risklerinin azalması arasındaki ilişkiyi desteklediğini ancak çalışmaların sonuçlarının her zaman tutarlı olmadığını belirtmektedir. NCI ayrıca, süt ürünlerinden kalsiyum ve laktoz alımının artmasının yumurtalık kanserinin önlenmesine yardımcı olabileceğini gösteren bazı çalışmalar olduğuna işaret etmektedir.

Süt ve depresyon

Kandaki D vitamini seviyesinin yeterli olması uyku, iştah ve ruh haliyle ilgili olduğu bilinen serotonin hormonu üretimini desteklemektedir. D vitamini eksikliği depresyon, kronik yorgunluk ve Premenstüel sendrom (adet öncesi gerginlik sendromu) ile de ilişkilendirilmiştir. Hazır, paketlenmiş olarak satın alınan inek sütü ve diğer besinler genellikle D vitamini ile güçlendirilir.

Süt ve kas geliştirme

İnek sütü, yavru ineklerin hızlı büyümesine yardımcı olur, bu nedenle inek sütü içen insanların da hızla kilo alabileceğini düşünmek mantıklıdır. İnek sütü, esansiyel amino asitlerin tümünü içeren zengin, yüksek kaliteli bir protein kaynağıdır. Tam yağlı süt aynı zamanda doymuş yağ içeren zengin bir enerji kaynağıdır, bu da kas kütlesinin enerji için kullanılmasını önler.

Metabolizmanın desteklenmesine, kilo kaybına ve kilonun korunmasına katkıda bulunmak için sağlıklı kas miktarının korunması önemlidir. Yağsız kas kütlesinin korunması veya artırılması için besinlerle alınması gereken yeterli miktarda proteine ​​ihtiyaç vardır. Süt proteini kas büyümesini ve onarımını destekleyebilir.

Diyetisyenler çok sayıda klinik araştırma sonuçlarına göre süt alımının artırılmasının gençlerde ve daha yaşlı yetişkinlerde yapılan direnç egzersizleri sırasında kas gücünü ve kas kütlesini artırabildiğini söylemektedir.

İnek sütü kilo kaybına önemli ölçüde yardımcı görünmemektedir. Çalışmaların bir analizi, kısa vadede ve kalori kısıtlaması olmaksızın inek sütü tüketiminin arttırılmasının kilo kaybı için hiçbir fayda sağlamadığını, sadece enerji kısıtlaması olan uzun süreli çalışmalarda görülen mütevazı faydaları olduğunu göstermiştir. Az yağlı süt, daha az yağ alınarak sütten faydalanmayı sağlayabilir.

Süt ve osteoartrit

Diz osteoartritinin şu anda tedavisi yoktur ancak araştırmacılar her gün süt içmenin hastalığın ilerlemesinin azalmasıyla bağlantılı olduğunu söylemektedir. Araştırmalar Amerika Romatizma Derneğinin resmi dergisi olan Arthritis Care & Research’te yayınlanmıştır.

Endişeler ve önlemler

Laktoz intoleransı: Laktoz intolerans, kişinin sütte bulunan laktoz şekerini parçalamak için gerekli olan laktaz enziminden yoksun olduğu bir durumdur. Yeterli laktaz üretmeyen bazı kişiler laktozu bebeklik döneminden sonra tolere edemez.

Kuzey Avrupa kökenli insanların tahminen yüzde 15'i, siyahların ve İspanyol asıllı Amerikalıların yüzde 80'i, Asyalıların ve ilk yerli halkın yüzde 90'ından fazlası laktaz üretememektedir. Laktoz intoleransı, süt ve süt ürünlerini tüketirken şişkinliğe, gaza veya ishale neden olabilir. Laktoz intoleransının gastrointestinal sistem üzerindeki olumsuz etkileri, diğer gıdalardaki besleyici ögelerin emilimini tehlikeye atabilir.

Laktoz sindirimine yardımcı olmak için enzimler eklenen laktozsuz süt içmek veya süt tüketirken laktaz takviyesi almak bu semptomları hafifletebilir veya ortadan kaldırabilir

Süt alerjisi veya aşırı duyarlılığı: Laktoz intoleransından farklıdır. Vücudun bağışıklık sisteminin immünoglobulin E (IgE) antikoru olarak adlandırılan alerjik bir antikor ürettiği anormal bir immünolojik reaksiyonu ifade eder. Bir inek sütü alerjisi, hırıltı ve astım, ishal, kusma ve gastrointestinal rahatsızlık gibi semptomlara neden olabilir. Diğer reaksiyonlar arasında egzama, kaşıntılı döküntü ve rinit veya burunda iltihaplanma sayılabilir. Ağır vakalarda, kanamaya, pnömoniye ve hatta anafilaksiye, potansiyel olarak ölümcül bir aşırı duyarlılık reaksiyonuna neden olabilir.

Potasyum veya fosforun aşırı tüketimi: Sütte yüksek seviyelerde bulunan potasyum veya fosforun aşırı tüketimi, böbrekleri tamamen işlevsel olmayan kişilere zarar verebilir. Böbreklerin kandaki fazla potasyum veya fosforu süzüp uzaklaştıramaması ölümcül olabilir.

Aşırı kalsiyum tüketimi: Sadece gıda alımıyla aşırı kalsiyum tüketimi nadir görülür, ancak kabızlık, böbrek taşı veya böbrek yetmezliği gibi istenmeyen yan etkilere neden olabilir. Kalsiyum takviyeleri alırken bu bir risk olabilir. Aşırı kalsiyum ayrıca arterlerde kalsiyum birikmesi riskini artırabilir, özellikle magnezyum alımı düşük olduğunda kalp hastalığı riskini artırabilir. Tolere edilebilir üst kalsiyum alım seviyesi, 1 yaşın üzerindeki sağlıklı bireyler için günde 2,5 gramdır. Süt ayrıca, meme kanseri ve prostat kanseri dâhil olmak üzere bir dizi üreme sistemi kanseri riskinin artmasıyla bağlantılı olmuştur.

Bir Yaş Altı Bebeklere İnek Sütü Önerilmez

Amerikan Pediatri Akademisi, 1 yaşın altındaki bebekler için inek sütünü önermemektedir. Bunun nedeni, inek sütünün, anne sütüne kıyasla demir açısından düşük olmasıdır. Ayrıca gastrointestinal kanama riski vardır. Anne sütünün 1 yaşın altındaki bebekler için ideal olduğu bilinmektedir.

İnek sütü erken verilirse ileriki yaşlarda kişilerde laktoz alerjisi gelişebilir. Bu öneri aynı zamanda bebeklik döneminde süt ürünleri tüketiminin insüline bağımlı (tip 1 veya çocukluk dönemi başlangıçlı) diyabet gelişimi ile bağlantılı olduğuna dair kanıtlardan kaynaklanmaktadır. Yaşamın ilk 3 ayında inek sütü proteinine maruz kalmaktan korunan bebekler arasındaki araştırmaya göre, tip 1 diyabet insidansı yüzde 30 daha düşüktür.

İnek sütü ayrıca hormon ve antibiyotik kalıntılarının yanı sıra dioksinler ve poliklorlu bifeniller (PCB) içerebilir. Bu maddeler, sinir sistemi, üreme sistemi ve bağışıklık sistemi üzerindeki olumsuz etkiler de dâhil olmak üzere insan sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabilir.  Bunlar bazı kanser türlerinin riskini de potansiyel olarak arttırabilir.

İnek sütünde bulunan kalsiyumun ve D vitamininin kemik sağlığı açısından faydaları çoktur ancak besin olarak alınan hayvansal proteinlerin, inek sütünün de yaptığı gibi asitleştirici bir etkiye sahip olduğunu gösteren bazı kanıtlar vardır.

Bu, vücudun optimal kan pH seviyelerini geri kazanmak için kemiklerden kalsiyum çekmesine neden olarak kemik sağlığı üzerinde olumsuz etkiler. Bu nedenle, inek sütündeki kalsiyumun net yararı genellikle beklenenden çok daha düşük olabilir. Yeşil yapraklı sebzelerden elde edilen kalsiyum inek sütünden elde edilen kalsiyuma göre daha kolay emilir ve etkili biçimde kullanılır.